Wszczęcie postępowania podatkowego z urzędu

Postanowienie o wszczęciu postępowania podatkowego

W przypadku wszczęcia postępowania podatkowego z urzędu organ podatkowy jest obowiązany wydać postanowienie. Treść postanowienia powinna precyzyjnie określać przedmiot postępowania i zakres czasowy postępowania. Wszczęcie postępowania podatkowego można mieć miejsce, tylko w przypadku wydania postanowienia i doręczenia go stronie. Doręczenie stronie postanowienia jest konieczną przesłanką skuteczności wszczęcia postępowania podatkowego.

Natomiast Ordynacja podatkowa przewiduje wyjątki, w których organ podatkowy nie wydaje postanowienia o wszczęciu postępowania, tj. w przypadku złożenia:

  • zeznania podatkowego przez podatników podatku od spadków i darowizn;
  • informacji przez podatników podatku od nieruchomości, podatku rolnego i podatku leśnego;
  • deklaracji do wymiaru zaliczek na podatek dochodowy od dochodów z działów specjalnych produkcji rolnej przez podatników podatku dochodowego od osób fizycznych;
  • informacji o schemacie podatkowym.
Wszczęcie postępowania podatkowego z urzędu

Data wszczęcia postępowania podatkowego z urzędu

Jeżeli postępowanie zostało wszczęte z urzędu, datą wszczęcia postępowania jest dzień doręczenia stronie postanowienia o wszczęciu postępowania. W przypadku, gdy ustawa nie przewiduje wydania postanowienia, za datę wszczęcia postępowania przyjmuje się odpowiednio datę złożenia zeznania, deklaracji lub informacji.

Wszczęcie postępowania po kontroli podatkowej

Organ podatkowy wszczyna postępowanie podatkowe w sprawie, która była przedmiotem kontroli podatkowej, nie później niż w terminie  6 miesięcy od zakończenia kontroli. 

Ograniczenia tego nie stosuje się w przypadku, gdy złożone przez podatnika wyjaśnienia lub zastrzeżenia do protokołu kontroli zostały w całości uwzględnione przez organ podatkowy.

Postępowanie podatkowe może być wszczęte także po upływie 6 miesięcy od zakończenia kontroli podatkowej, jeżeli:

1) podatnik dokona ponownej korekty deklaracji, w której nie zostaną uwzględnione nieprawidłowości ujawnione w kontroli podatkowej;

2) organ podatkowy otrzyma informacje od organów podatkowych lub od innych organów, uzasadniające wszczęcie postępowania podatkowego.

Najważniejsze przypadki wszczęcia postępowania podatkowego z urzędu

Najważniejsze przypadki wszczęcia postępowania podatkowego z urzędu mają miejsce:

  • w sprawach związanych z weryfikacją samoobliczenia podatków dokonywanego przez podatników;
  • w przypadku opodatkowania dochodów z nieujawnionych źródeł przychodów lub nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach;
  • przez Szefa KAS, w przypadku gdy może być wydana decyzja z zastosowaniem klauzuli przeciwko unikaniu opodatkowania.

Wszczęcia postępowania podatkowego z urzędu przy samoobliczaniu podatku

Metoda samoobliczenia podatku stosowana jest w przypadku zobowiązań podatkowych powstałych z mocy prawa.

W przypadku zobowiązań powstałych z mocy prawa, podatnik lub płatnik samodzielnie je oblicza, stosując reguły określone w przepisach podatkowych. Powstanie zobowiązania podatkowego z mocy prawa następuje samoistnie z chwilą zaistnienia zdarzenia określonego w ustawie podatkowej. 

Takim zdarzeniem może być, np. osiągnięcie dochodu (przychodu), świadczenie usługi, sprzedaż majątku. Zobowiązanie podatkowe powstaje zatem bez woli podatnika, ale również bez potrzeby działania organów podatkowych, w tym wydawania decyzji podatkowej.

Samoobliczenie podatku znalazło zastosowanie m.in. w:

  • podatku dochodowym od osób prawnych i podatku dochodowym od osób fizycznych;
  • podatku od towarów i usług;
  • podatku akcyzowym;
  • podatku od czynności cywilnoprawnych;
  • w podatku rolnym, leśnym oraz od nieruchomości – w przypadku osób prawnych oraz innych jednostek organizacyjnych nieposiadających osobowości prawnej.

W przypadku tych podatków przepisy podatkowe nakładają na podatnika obowiązek złożenia deklaracji. Podatek wykazany w deklaracji jest podatkiem do zapłaty, a deklaracja jest oświadczeniem wiedzy podatnika zawierającym domniemanie prawdziwości.

Jedynie w sytuacji gdy podatnik (płatnik) nieprawidłowo obliczył, zadeklarował lub wpłacił podatek, organ podatkowy wszczyna postępowanie podatkowe z urzędu, w wyniku którego może wydać decyzję określającą inną, prawidłową wysokość zobowiązania podatkowego. Decyzja ma charakter deklaratoryjny, tj. nie skutkuje powstaniem zobowiązania podatkowego, gdyż powstało ono wcześniej z mocy prawa.

Organ podatkowy wszczyna postepowanie podatkowe z urzędu, dotyczące określenia wysokości zobowiązania podatkowego, jeżeli podatnik:

  • mimo ciążącego na nim obowiązku w całości lub w części nie zapłacił podatku;
  • mimo ciążącego na nim obowiązku nie złożył deklaracji;
  • wykazał w deklaracji zobowiązanie podatkowe w nieprawidłowej wysokości;
  • nie wykazał w deklaracji powstałego zobowiązania podatkowego.

Organ podatkowy wszczyna również postępowanie z urzędu, gdy podatnik lub inny podmiot jest obowiązany do zapłaty podatku, zaliczki na podatek lub raty podatku bez złożenia deklaracji, a tego obowiązku nie wykonał w całości lub w części.

Wszczęcie postepowania podatkowego w podatku od nieruchomości

W podatku od nieruchomości przepisy dotyczące postepowania podatkowego są uzależnione od tego, czy podatnik jest:

  • osobą fizyczną,
  • osobą prawną
  • jednostką organizacyjną nie posiadającą osobowości prawnej.

Postępowanie podatkowe dla osób fizycznych

W przypadku podatku do nieruchomości, gdy podatnikiem są osoby fizyczne zobowiązanie podatkowe powstaje w następstwie doręczenia decyzji ustalającej, to organ podatkowy dokonuje obliczenia i wymiaru podatku. To na organie podatkowym spoczywa obowiązek ustalenia stanu faktycznego, ale również dokonania prawidłowej wykładni przepisów. Podatnik nie ponosi zatem ryzyka prawidłowego obliczenia podatku, jak to ma miejsce w przypadku samoobliczenia zobowiązania podatkowego powstającego z mocy prawa.

Informacje składane przez osoby fizyczne w podatku od nieruchomości, służą do zebrania informacji niezbędnych do wydania decyzji konstytutywnych i nie korzystają z domniemania ich prawdziwości. Podatnik w tych informacjach nie wylicza kwoty zobowiązania, podaje jedynie dane niezbędne do jego wyliczenia i wymierzenia w decyzji konstytutywnej. Organ podatkowy nie jest nimi związany i może dokonywać samodzielnych ustaleń stanu faktycznego, stanowiących podstawę dla ustalenia wysokości zobowiązania podatkowego.

W przypadku złożenia informacji przez podatników podatku od nieruchomości organ podatkowy nie wydaje postanowienia o wszczęciu postępowania. Za datę wszczęcia postępowania przyjmuje się datę złożenia przez podatnika podatku od nieruchomości informacji podatkowej.

Zobowiązanie podatkowe powstaje z dniem doręczenia decyzji o charakterze konstytutywnym, która tworzy nowy, konkretny stosunek prawnopodatkowy i wywołuje skutki prawne dopiero w chwili doręczenia jej podatnikowi.

Postępowanie podatkowe dla osób prawnych i jednostek organizacyjnych nieposiadających osobowości prawnej

 Inaczej jest w przypadku podatku od nieruchomości od osób prawnych i jednostek organizacyjnych nieposiadających osobowości prawnej (również podatek od środków transportowych). W tej sytuacji zobowiązanie podatkowe powstające z mocy prawa i podlega samoobliczeniu przez podatnika. Organ podatkowy nie wydaje decyzji, a kwota podatku do zapłaty wynika ze składanej przez podatnika deklaracji podatkowej.

Bibliografia:

Ordynacja podatkowa, red. Mariański 2023, wyd. 2

Ordynacja podatkowa, red. Dzwonkowski 2020, wyd. 9

Co to jest wszczęcie postepowania podatkowego?

Postępowanie podatkowe jest rodzajem postępowania administracyjnego, uregulowanym w Ordynacji podatkowej, które wszczyna organ podatkowy pierwszej instancji (np. naczelnik urzędu skarbowego). Celem postępowania podatkowego jest zazwyczaj określenie wysokości zobowiązania podatkowego. Postępowanie podatkowe wszczyna się najczęściej w wyniku stwierdzenia nieprawidłowości w rozliczeniach podatkowych, np. w przypadku, gdy kontrola podatkowa ujawni takie nieprawidłowości.

Kiedy urząd skarbowy może wszcząć postepowanie podatkowe?

Postępowanie podatkowe wszczynane jest z urzędu najczęściej w wyniku stwierdzenia nieprawidłowości w rozliczeniach podatkowych, np. w przypadku, gdy kontrola podatkowa ujawni takie nieprawidłowości. Postępowanie podatkowe może też być wszczęte na wniosek podatnika, np. przez wniosek o stwierdzenie nadpłaty podatku.

Od czego zaczyna się postępowanie podatkowe?

Postępowanie podatkowe wszczynane jest z urzędu lub na wniosek podatnika, np. przez złożenie wniosku o stwierdzenie nadpłaty podatku. Postępowanie podatkowe podjęte przez organ podatkowy z urzędu (poza przypadkami wymienionymi w Ordynacji podatkowej) rozpoczyna się w dniu doręczenia podatnikowi postanowienia o jego wszczęciu. Datą wszczęcia postępowania podatkowego na żądanie strony jest dzień doręczenia żądania organowi podatkowemu.

Czy złożenie deklaracji wszczyna postępowanie podatkowe?

Postępowanie podatkowe może zostać wszczęte w sprawach dotyczących podatków. Złożenie deklaracji, czy zeznań w podatku PIT, CIT, czy VAT, nie powoduje wszczęcia postępowania podatkowego. Inaczej jest w przypadku podatników będących osobami fizycznymi w podatku od nieruchomości, podatku rolnym, podatku leśnym oraz w podatku od spadków i darowizn.

W tym przypadku wymagane jest złożenie odpowiedniej deklaracji, czy informacji, które inicjują wszczęcie postepowania podatkowego. Zobowiązanie podatkowe powstaje w takim przypadku z dniem doręczenia decyzji organu podatkowego, ustalającej wysokość tego zobowiązania.

Podobne wpisy

Doradca podatkowy a księgowy różnice

Doradca podatkowy czy księgowy – jakie są różnice? 

Zarządzanie finansami w biznesie to wyzwanie, które wymaga odpowiednich narzędzi i wsparcia ekspertów. Jednym z częstych pytań, które się pojawiają,
  • 2024 26 czerwca
  • -
  • Brak komentarzy
Kiedy warto skonsultować się z doradcą podatkowym?

Kiedy warto zgłosić się do doradcy podatkowego?

Zastanawiasz się, czy potrzebujesz doradcy podatkowego? W dzisiejszych czasach zarządzanie podatkami w Polsce może być skomplikowane, zarówno dla przedsiębiorców, jak
  • 2024 26 czerwca
  • -
  • Brak komentarzy
Jak skutecznie przygotować się do audytu podatkowego?

Jak skutecznie przygotować się do audytu podatkowego? 

Czy kiedykolwiek zastanawiałeś się, czym jest audyt podatkowy i czy może cię dotyczyć? Jeśli prowadzisz działalność gospodarczą, jesteś małym przedsiębiorcą,
  • 2024 26 czerwca
  • -
  • Brak komentarzy
Odwołanie od decyzji podatkowej

Jak napisać odwołanie od decyzji podatkowej?

Podjęcie decyzji podatkowej przez urząd skarbowy może wywołać wiele emocji, zwłaszcza jeśli jest ona niekorzystna. Nie musisz jednak akceptować każdej
  • 2024 26 czerwca
  • -
  • Brak komentarzy